دەربارەی شکەستنا سزایێن لسەر ئیرانێ

♦ ستیڤ.چ.هانک

2013-03-05

ل گورى سناتور جوک هگل بەربژێرێ سەروک ئوباما  بو وەزارەتا بەرەڤانیێ ، پرسێن ئیرانێ – و سزایێن ئابورى  – سوز دا بەردەوام بن .
هگل هاتە رەخنە کرن ژبال بالێ پارێزگارێن نوى و هندەک بالێن تندرەو کو پشتەڤانیا ئیسرائیلێ دکەن و جورئەت دکەن بەرامبەر وان کەسان راوستن ئەوێن دبێژن سزا باشترین رێکن بو رێگرتن ژ بلند فرینێن ئیرانێ ، وەکو یا دیار سزایا سەرکەفتن نەئینایە بو مەجبور کرنا ئیرانێ داکو دەست بەردەت  ژ پروگرامێ ئەتومى.
د راستى دا سزایا مێژویەکا درێژ یا سەرنەکەفتنێ یا هەى .
ئەو راستە کو سزایا شیوازێ برێڤە چونا دارایى و بازرگانى ل ئیرانێ یێ گهورى و کارتێکرن هەبویە لسەر زێدە بونا ئاریشەیێن هەلاوسانێ .
گەهشتنا هەلاوسانێ ب بلندترین ئاستى ڤەدگەریت بو هەیڤا ئوکتوبر ، دەولەتا ئیرانێ پێکول کریە دا کو نزم بونا بهایێ دراڤێ خو راگریت و رێگریێ بکەت ژ مرنا هێدى هێدى یا ئابورى بریکا  فێلا و هێزێ.
تا رادەیەکێ کێم  ڤان تاکتیکێن سەرکوتگەر وەکو دیار  کارتێکرن هەبویە چونکى هەلاوسان ل سالا 2012ێ  ل هەیڤا ئوکتوبەر گەهشت بو بلندترین ئاستێ خۆ.سەرەراى ڤێ چەندى ل گورى داتایێن د بازارى دا هەى و ب بکار ئینانا مێتودێن شروڤە کرنێ ، من پێشبینى یا کرى کو هەلاوسان ل ئیرانێ ل درێژاهى یا سالا 2012ێ  دا  ب رێژەیا %110 بوویە – کو ئەڤ رێژەیە چار جارا زێدەترە ژ رێژەیا فەرمى(%27) ئەوا دەولەتا ئیرانێ راگەهاندى .
د دەمەکێدا کو رێژا هەلاوسانێ هەر دێ گەلەک  بلند مینیت ،نها ب کێمى، ل هەلاوسانا بلند دێ بەرەف هەلاوسانا گەلەک بلند چیت، ژ دەرڤەى وان دژاری یێن ئیرانێ  ئێخستیە لسەر رێژەیا پێکگهورینا فرەلایەنە ، تەپەسەرکرنا بازرگانى کرنا دراڤى ل نافخویا ئیرانێ  ، یا کارتیکەر  بو لسەر رەڤینا ئیرانێ ژ سزایێن روژئاڤا .
گرنگترین نمونە یێ بەرچاڤ بو ڤێ چەندێ هاتنە ژورا زێرى یە بو ناڤ ئیرانێ ل چەند هەیڤێن بورى دا .
هەلاوسان سەروەت و شیانا کرینا بکار بەرى کێم دکەت و کومپانى یێن ئیرانى  ب شێوەکێ بەرچاڤ  نکارن مفایێ  ژ  سیستەمێ دارایى یێ نێڤ وەرگرن ، ئیرانى یا یێ دەست هاڤێتیە زێرى وەکو رێکەکا پێکگهورینا ناوەند  چونکى یێ نەگورە و دیفچون ژى تێدا نینە. پتریا ڤان زێرا یێ هاتى ژ تورکیا  ژ پارەیێ فروتنا گازا سروشتى .د دەمەکێدا کو- تورکیا لژێر فشارا هەڤپەیمانێن خو یێن روژئاڤایە – یا راگرتى هنارتنا زێرى بو ئیرانێ  برێکا سیستەمێ بەنکى ل تورکیا  .
ئەڤێ چەندێ پەیک یێن ئەهلى نەراوستاندیە ژ بو  ئاسانکارى کرنا زێرێن تورکى-ئیرانى بو بازرگانیا گازا سروشتى ، ب شێوەکێ سەرەتایى برێکا ئیماراتا ئێکگرتى ژى .
عەقلێ ساخلەم دبێژیت کو سزایا دێ کارتێکرنا خو هەبیت  برێکا سەپاندنا چەندین سزایێن دژوار ،ئیران دێ مەجبور بیت دەست بەردەت ژ پروگرامێ ئەتومى  .
ب تەنانەت ئەگەر گریمان بکەین ب ریکا ئینا دەلیلا ،ئەڤ چەندە یا مومکنە ،ئەو دێ چەند ڤەکێشیت، ئەگەر کوبا بەرچاڤ وەرگرین ، حکومەتا کاسترو هێزا خو پاراست سەرەراى سزایێن ئەمریکا بو ماویێ نێزیکى 50 سالان ، رەنگە ئێک هزر بکەت کوبا توشى ڤان جورە ئاریشەیێن هەلاوسانێ ل ئیرانێ نەببو  .بەلێ ل  زیمباڤێ هەبویە ، بو نمونە ژ  بو دەرخستنا روبرت موگابێ ژ دەسهەلاتى پشتى 33 سالان لسەر کورسیا دەسهەلاتى سزا و هەلاوسانا گەلەک بلند سەرکەفتن نە ئینا .
ل گورى ڤێ چەندێ ،گەلەکا دورە ئەو سزا  د سەرکەفتى بن بو مەجبور کرنا ئیرانێ دا کو دەست ژ پروگرامێ ئەتومى بەردەت بەرى چێکرنا چەکێ ئەتومى.
ب تەنانەت پێشبینى یێن پارێزگاران ، دو سالا دەنە ئیرانى  د اکو (مەتریال ) کەرستەیێن ئەتومى بو چێکرنا چەکى بەرهەم بینیت.
ژ بلى ڤێ چەندێ  ل گور هندەک ئاخفتن و ئاماژە یا  ل بروکسل و واشنتون ، روژئاڤا ب شێوەکێ رون ڤێ راستى یێ یا باوەر دکەت
ئاژانسا وزا ئەتومى یا نێڤ دەولەتى یا ل ڤێ چەندێ گەهشتى و دەستپێشخەرى کریە د گوتوبێژ کرنێ دگەل بەرپرسێن ئیرانى .
دەولەتا ئەمریکا و ئێکەتیا ئەوروپا ژى ب بێدەنگى دەست ب دانانا چارچوڤەکێ کریە بو چارەسەریا  دیبلوماسى.
سەرەراى ڤێ چەندێ سزادانێن ب کوم یێن نێڤ دەولەتى ئەوێن هاتیە سەپاندن لسەر ئیرانێ وێرانکەر بونە لێ سەرکەفتن نەئینایە بو رێگرتن ژ پێشڤەچونا شیانێن ئەتومى یێن ئیرانێ .
بەروڤاژى وەکو ئالوێرەکا تژى نەفرەت یا لێهاتى ، ل گور باردوخێ بێ سەروبەر و فاسد ل ئیرانێ و ئاسویا دەمى بو ئیرانى بو پێشخستنا شیانێن ئەتومى،  وەکو دیار بەرژەوەندیا هەمى لایەنان د چارەسەریا  دیبلوماسى دایە و ب راستى  تەنها هەلبژاردە یا بەردەام چارەسەریا دیبلوماسى یە.

ستیڤ.چ.هانک  پروفسور ئابورێ بکار برنێ یە ل زانکویا جون هابکینز ل بالتیمور

 

بیروڕا

Bad Behavior has blocked 808 access attempts in the last 7 days.